Senior z demencją chce ciągle wychodzić z domu – co robić?

Senior co kilka minut podchodzi do drzwi, zakłada kurtkę i mówi, że musi wyjść. Czasem chce „wrócić do domu”, iść do pracy albo odwiedzić kogoś, kto już nie żyje. Próby zatrzymania go kończą się zdenerwowaniem, a po chwili cała sytuacja zaczyna się od początku.

Przy demencji takie zachowanie może się powtarzać. Zamiast za każdym razem przekonywać seniora, że „nie ma dokąd iść”, warto spróbować zrozumieć, czego w danym momencie szuka lub potrzebuje.

Dlaczego senior z demencją ciągle chce wychodzić?

Powodów może być wiele.

Senior może:

• być przekonany, że musi iść do pracy,
• szukać swojego dawnego domu,
• chcieć odwiedzić rodziców lub inną bliską osobę,
• potrzebować ruchu,
• nudzić się lub być niespokojny,
• nie rozpoznawać mieszkania jako własnego domu,
• realizować dawny, dobrze utrwalony zwyczaj,
• odczuwać potrzebę wykonania jakiegoś zadania.

Dlatego warto zwrócić uwagę nie tylko na samo wychodzenie, ale również na to, co senior mówi w tym momencie.

„Muszę iść do pracy” może oznaczać coś zupełnie innego niż bezcelowe chodzenie po mieszkaniu.

Nie zaczynaj od przekonywania: „Przecież jesteś w domu”

Senior stoi przy drzwiach i mówi:

„Muszę wracać do domu.”

Rodzina odpowiada:

„Mamo, przecież jesteś w swoim domu!”

Senior jednak nadal chce wyjść.

Jeżeli osoba z demencją jest przekonana, że znajduje się w obcym miejscu, wielokrotne przedstawianie faktów może nie zmienić jej odczucia.

Można spróbować odpowiedzieć:

„Dobrze, rozumiem, że chcesz wrócić. Najpierw napijmy się herbaty.”

albo:

„Usiądźmy na chwilę, a potem zobaczymy.”

Czasami przekierowanie uwagi pozwala zmniejszyć napięcie bez rozpoczynania kolejnej kłótni.

Więcej o podobnej sytuacji:

Senior ciągle chce wracać do domu, choć jest u siebie – co może oznaczać?

Sprawdź, czy potrzeba wychodzenia pojawia się o podobnej porze

Przez kilka dni warto obserwować:

O której senior chce wychodzić?

Co robił wcześniej?

Co wtedy mówi?

Czy jest spokojny, czy wyraźnie pobudzony?

Co pomaga odwrócić jego uwagę?

Może się okazać, że tata codziennie rano chce „iść do pracy”, ponieważ przez kilkadziesiąt lat właśnie o tej godzinie wychodził z domu.

Mama może natomiast stawać przy drzwiach późnym popołudniem, bo kiedyś o tej porze odbierała dzieci ze szkoły.

Rozpoznanie powtarzającego się schematu pozwala przewidzieć trudny moment i wcześniej zaproponować inną aktywność.

Jeżeli senior potrzebuje ruchu, zaproponuj bezpieczny spacer

Nie każda potrzeba wyjścia musi być powstrzymywana.

Jeżeli senior jest sprawny i lubi chodzić, wspólny spacer może być znacznie lepszym rozwiązaniem niż wielokrotne odciąganie go od drzwi.

Można również wprowadzić spacer o stałej porze dnia.

Dzięki temu senior nadal pozostaje aktywny, ale nie musi wychodzić sam.

Jeżeli problem polega na tym, że senior wychodzi bez opieki i później nie potrafi znaleźć drogi powrotnej, przeczytaj:

Senior z demencją wychodzi z domu i nie wie, jak wrócić – jak zwiększyć bezpieczeństwo?

Zaproponuj coś, co ma dla seniora sens

Samo powiedzenie:

„Usiądź i nie wychodź”

może nie wystarczyć.

Jeżeli senior czuje, że powinien coś zrobić, można spróbować zaproponować prostą czynność:

• przygotowanie stołu,
• składanie ręczników,
• podlewanie kwiatów,
• oglądanie rodzinnych zdjęć,
• wspólne przygotowanie herbaty,
• krótki spacer z opiekunem.

Nie chodzi o zajmowanie seniora na siłę. Czasem konkretna, znajoma czynność pomaga zmniejszyć niepokój i potrzebę ciągłego chodzenia w stronę drzwi.

Zadbaj o bezpieczeństwo mieszkania

Jeżeli senior wielokrotnie próbuje wychodzić bez opieki, warto przyjrzeć się organizacji mieszkania.

Trzeba jednocześnie uważać, aby zastosowane rozwiązania nie stworzyły dodatkowego zagrożenia, np. nie uniemożliwiły opuszczenia mieszkania w sytuacji awaryjnej.

Warto również zadbać o:

• dobre oświetlenie,
• usunięcie przedmiotów zwiększających ryzyko upadku,
• bezpieczne przechowywanie kluczy, leków i niebezpiecznych przedmiotów,
• możliwość szybkiego kontaktu z rodziną.

Więcej:

Jak przygotować mieszkanie dla osoby z demencją?

Szczególnie niebezpieczne są próby wychodzenia w nocy

Jeżeli senior budzi się w nocy, ubiera i próbuje opuścić mieszkanie, problem wymaga większej uwagi.

W ciemności rośnie ryzyko upadku, wychłodzenia czy zagubienia się. Może to być również sygnał, że senior potrzebuje już większego nadzoru niż wcześniej.

Przeczytaj:

Senior z demencją budzi się w nocy i chodzi po domu – co może pomóc?

Co zrobić, kiedy senior stoi przy drzwiach i koniecznie chce wyjść?

Najważniejsze jest ograniczenie napięcia.

Jeżeli senior jest zdenerwowany, nie warto zastępować spokojnej rozmowy zakazami:

„Nigdzie nie idziesz.”

„Nie wolno ci wychodzić.”

Można spróbować powiedzieć:

„Dobrze, tylko najpierw napijmy się czegoś.”

„Pójdziemy za chwilę, odpocznijmy najpierw.”

„Chcesz wyjść? Chodź, przejdziemy się razem.”

Czasem wystarczy kilka minut i zmiana aktywności, żeby potrzeba natychmiastowego wyjścia osłabła.

Nie zostawiaj seniora samego, jeśli wyjścia stały się niebezpieczne

Jeżeli senior już się zgubił, nie potrafi znaleźć drogi do domu, wychodzi w nocy albo nie rozumie zagrożeń na ulicy, trzeba ponownie ocenić, czy może pozostawać sam.

To ważne szczególnie wtedy, gdy rodzina do tej pory zostawiała seniora bez opieki na kilka godzin.

Przeczytaj:

Czy osobę z demencją można zostawić samą w domu?

Przygotuj się na sytuację, gdy senior jednak wyjdzie

Nawet przy dobrej organizacji opieki może zdarzyć się sytuacja, w której senior opuści mieszkanie niezauważony.

Dlatego warto wcześniej:

• mieć aktualne zdjęcie seniora,
• przygotować numer telefonu do rodziny, który senior może mieć przy sobie,
• wiedzieć, w co jest ubrany,
• znać miejsca, do których może próbować pójść,
• rozważyć odpowiedni lokalizator, jeśli senior będzie go nosił,
• ustalić z rodziną, jak szybko reagować na jego nieobecność.

Jeżeli senior z demencją zaginie, nie trzeba czekać 24 godzin ze zgłoszeniem zaginięcia. Policja zaleca przekazanie m.in. aktualnego zdjęcia, opisu ubioru, informacji o chorobach oraz miejscach, do których zaginiona osoba może próbować dotrzeć.

Policja – informacje dotyczące zaginięcia bliskiej osoby

Czy lokalizator GPS rozwiąże problem?

Lokalizator może być dodatkowym zabezpieczeniem, ale nie zastąpi opieki.

Jeżeli senior nie rozpoznaje okolicy, przechodzi przez ulicę bez zachowania ostrożności albo regularnie się gubi, możliwość sprawdzenia jego lokalizacji nie oznacza jeszcze, że samodzielne wyjścia są bezpieczne.

Urządzenie może natomiast pomóc szybciej odnaleźć seniora, jeżeli rzeczywiście dojdzie do zaginięcia.

Kiedy częste wychodzenie wymaga konsultacji z lekarzem?

Jeżeli potrzeba ciągłego wychodzenia pojawiła się nagle razem z dużym pobudzeniem, dezorientacją lub inną wyraźną zmianą zachowania, warto skontaktować się z lekarzem.

Nagłej zmiany nie należy automatycznie tłumaczyć demencją.

Więcej:

Demencja a majaczenie – dlaczego nagłe pogorszenie zachowania seniora wymaga reakcji

Kiedy rodzina może potrzebować większego wsparcia?

Jeżeli jedna osoba przez cały dzień pilnuje, czy senior nie otwiera drzwi, a w nocy budzi się przy każdym jego ruchu, opieka może stać się bardzo obciążająca.

Wtedy warto zastanowić się nie tylko nad zabezpieczeniem drzwi, ale nad całą organizacją opieki.

Pomoc opiekunki, podział obowiązków w rodzinie lub większy zakres nadzoru mogą stać się konieczne.

Jeżeli senior nie może już bezpiecznie pozostawać sam, przeczytaj:

Kiedy osoba z demencją potrzebuje całodobowej opieki?

Krótka checklista dla rodziny

Jeżeli senior z demencją ciągle chce wychodzić:

• obserwuj, kiedy najczęściej podchodzi do drzwi,
• słuchaj, dokąd mówi, że chce iść,
• unikaj niepotrzebnych kłótni i przekonywania,
• zaproponuj wspólny spacer, jeśli jest bezpieczny,
• przygotuj aktywność na porę, w której zwykle chce wychodzić,
• miej aktualne zdjęcie seniora,
• przygotuj kontakt do rodziny, który może mieć przy sobie,
• oceń, czy senior nadal może pozostawać sam,
• szczególnie reaguj na próby wychodzenia nocą.

Najczęstsze pytania

Dlaczego osoba z demencją ciągle chce wychodzić?

Przyczyną może być dezorientacja, potrzeba ruchu, niepokój albo dawne przyzwyczajenia. Senior może być również przekonany, że musi wykonać konkretne zadanie, np. pójść do pracy.

Czy powinno się zabraniać seniorowi wychodzenia?

Nie każde wyjście jest niebezpieczne. Jeśli senior nie może już wychodzić sam, dobrym rozwiązaniem mogą być regularne spacery z bliską osobą lub opiekunem.

Co zrobić, jeśli senior chce „wracać do domu”, choć jest u siebie?

Nie zawsze warto przekonywać go, że się myli. Czasem lepiej uspokoić seniora, zainteresować go inną czynnością i spróbować zrozumieć, co wywołuje potrzebę wyjścia.

Czy częste próby wychodzenia oznaczają, że potrzebna jest opieka całodobowa?

Nie zawsze. Jeżeli jednak senior regularnie wychodzi bez kontroli, gubi się, próbuje opuszczać mieszkanie nocą lub nie może pozostawać bezpiecznie sam, warto ponownie ocenić zakres potrzebnej opieki.

Nie odbieraj seniorowi ruchu – zadbaj, żeby był bezpieczny

Celem nie jest zamknięcie osoby z demencją w mieszkaniu.

Jeżeli senior lubi spacery i nadal może z nich korzystać, warto je zachować – czasem po prostu potrzebuje już osoby towarzyszącej.

Najważniejsze jest znalezienie równowagi między możliwie dużą samodzielnością a bezpieczeństwem. Wraz z rozwojem demencji ta granica może się zmieniać, dlatego sposób opieki trzeba co jakiś czas oceniać na nowo.

Więcej informacji:

Demencja u seniora – pierwsze objawy, diagnoza i opieka. Kompletny poradnik dla rodziny