Senior z demencją wychodzi z domu i nie wie, jak wrócić – jak zwiększyć bezpieczeństwo?

Senior wychodzi „tylko do sklepu”, ale po godzinie nie wraca. Innym razem rusza w stronę dawnego mieszkania albo miejsca pracy. Dla rodziny to jedna z najbardziej stresujących sytuacji związanych z demencją.

Jeżeli senior zaczyna gubić się nawet w dobrze znanej okolicy, nie warto czekać na pierwsze poważne zaginięcie. Można wcześniej wprowadzić kilka prostych zabezpieczeń.

Dlaczego osoba z demencją wychodzi z domu?

Nie każde wyjście jest przypadkowym „błądzeniem”.

Senior może mieć konkretny cel, który z jego perspektywy jest całkowicie logiczny. Może chcieć:

• iść do dawnej pracy,
• odwiedzić rodziców,
• wrócić do domu, w którym mieszkał kilkadziesiąt lat wcześniej,
• zrobić zakupy,
• wyjść na codzienny spacer,
• znaleźć osobę, której w danym momencie szuka.

Problem pojawia się wtedy, gdy senior nie potrafi już bezpiecznie dotrzeć do celu lub znaleźć drogi powrotnej.

Jeżeli bliski często mówi, że musi „wracać do domu”, choć znajduje się we własnym mieszkaniu, przeczytaj również:

Senior ciągle chce wracać do domu, choć jest u siebie – co może oznaczać?

Pierwsze zgubienie się potraktuj jak sygnał ostrzegawczy

Senior przez całe życie chodził do tego samego sklepu, więc rodzina może pomyśleć:

„Przecież zna tę drogę na pamięć.”

Demencja może jednak zaburzać orientację również w miejscach znanych od wielu lat.

Dlatego jeżeli senior:

• pomylił drogę do domu,
• został znaleziony w miejscu, do którego nie planował iść,
• nie potrafił powiedzieć, gdzie się znajduje,
• zaczął wracać ze spacerów znacznie później niż wcześniej,
• pytał obcych ludzi o drogę w dobrze znanej okolicy,

warto ponownie ocenić, czy nadal może bezpiecznie wychodzić sam.

Nie oznacza to automatycznie całkowitego zakazu spacerów. Zakres pomocy powinien odpowiadać rzeczywistym możliwościom konkretnej osoby.

Zadbaj o możliwość identyfikacji seniora

To jedna z najprostszych rzeczy, które można przygotować zawczasu.

Senior może mieć przy sobie kartę lub opaskę z podstawową informacją umożliwiającą kontakt z bliską osobą.

Przydatne mogą być:

• imię i nazwisko,
• numer telefonu do bliskiej osoby,
• informacja, z kim należy się skontaktować w razie znalezienia seniora.

Nie ma potrzeby umieszczania na widocznej karcie większej ilości danych niż jest to konieczne.

Warto również mieć w telefonie aktualne zdjęcie seniora. Jeżeli kiedykolwiek dojdzie do zaginięcia, może być potrzebne przy poszukiwaniach.

Nie zamykaj seniora po prostu „na klucz” bez zastanowienia

Naturalną reakcją rodziny może być chęć uniemożliwienia seniorowi wyjścia.

Problem jest bardziej złożony.

Osoba z demencją nadal powinna mieć możliwość ruchu i bezpiecznej aktywności, a rozwiązania w mieszkaniu nie mogą tworzyć nowego zagrożenia, np. utrudniać opuszczenia domu w sytuacji awaryjnej.

Znacznie lepiej zastanowić się, dlaczego senior wychodzi i kiedy dzieje się to najczęściej.

Jeżeli codziennie około godziny 15 zaczyna chodzić w stronę drzwi, może pomagać zaplanowanie na tę porę wspólnego spaceru lub innej znanej aktywności.

Obserwuj pory i sytuacje, w których senior chce wychodzić

Przez kilka dni można zapisywać:

Kiedy próbuje wyjść?
Co robił wcześniej?
Co wtedy mówi?
Dokąd chce iść?
Co pomaga mu się uspokoić?

Czasami pojawia się wyraźny schemat.

Senior chce „iść do pracy” każdego ranka.

Wieczorem mówi, że musi wrócić do rodziców.

Po obiedzie wychodzi, ponieważ przez wiele lat właśnie wtedy chodził na spacer.

Rozpoznanie takiego schematu pozwala rodzinie przewidywać trudne momenty zamiast reagować dopiero wtedy, gdy senior stoi już przy drzwiach.

Przygotuj również mieszkanie

Bezpieczeństwo osoby z demencją nie kończy się na drzwiach wejściowych.

Warto sprawdzić oświetlenie, ryzyko upadków, dostęp do leków, kuchni oraz przedmiotów, które mogą stanowić zagrożenie.

Mamy temu poświęcony osobny poradnik:

Jak przygotować mieszkanie dla osoby z demencją?

Jeżeli senior zaczyna się gubić, jest to również dobry moment, aby ponownie odpowiedzieć sobie na pytanie, czy nadal może pozostawać sam przez kilka godzin:

Czy osobę z demencją można zostawić samą w domu?

Co zrobić, gdy senior wyszedł i nie wraca?

Jeżeli osoba z demencją zniknęła i nie wiesz, gdzie się znajduje, nie czekaj kilkunastu godzin z reakcją.

Policja wyraźnie informuje, że nie trzeba czekać 24 godzin, aby zgłosić zaginięcie. W przypadku seniora z demencją czas może mieć szczególne znaczenie.

Zgłaszając zaginięcie, przygotuj:

• aktualne zdjęcie seniora,
• informację, jak był ubrany,
• godzinę i miejsce, w którym był widziany ostatnio,
• informacje o demencji i innych istotnych chorobach,
• miejsca, do których senior może próbować dotrzeć,
• informacje o osobach, które może próbować odwiedzić.

Warto pomyśleć również o miejscach związanych z przeszłością seniora – dawnym mieszkaniu, pracy, kościele czy sklepie, do którego chodził przez wiele lat.

Oficjalne wskazówki znajdziesz tutaj:

Policja – jak postępować w przypadku zaginięcia bliskiej osoby

Czy lokalizator GPS może pomóc?

Dla niektórych rodzin dodatkowym zabezpieczeniem może być zegarek, opaska lub inne urządzenie umożliwiające sprawdzenie lokalizacji seniora.

Nie powinno to jednak zastępować oceny, czy dana osoba nadal może bezpiecznie wychodzić sama.

Jeżeli senior już kilkukrotnie się zgubił, lokalizator nie rozwiązuje problemu dezorientacji. Może natomiast pomóc rodzinie szybciej zareagować, jeśli ponownie dojdzie do niebezpiecznej sytuacji.

Przy wyborze rozwiązania warto uwzględnić również możliwości seniora – skomplikowane urządzenie, którego nie chce nosić albo regularnie zdejmuje, niewiele pomoże.

Nie rezygnuj ze spacerów tylko dlatego, że senior się gubi

Problemy z orientacją nie oznaczają, że senior powinien całkowicie przestać wychodzić z domu.

Pacjent.gov.pl wskazuje, że aktywność fizyczna, w tym codzienne spacery, jest ważnym elementem funkcjonowania osoby z demencją.

Jeżeli samodzielne wychodzenie stało się niebezpieczne, rozwiązaniem może być spacer z członkiem rodziny, opiekunką lub inną osobą towarzyszącą.

Pacjent.gov.pl – Opieka nad chorym z demencją

Kiedy samodzielne wychodzenie staje się zbyt ryzykowne?

Warto poważnie zastanowić się nad dodatkowym nadzorem, jeżeli senior:

• już zgubił drogę do domu,
• nie rozpoznaje dobrze znanej okolicy,
• wychodzi bez odpowiedniego ubrania,
• nie potrafi podać swojego adresu,
• próbuje wychodzić również w nocy,
• nie rozumie zagrożeń na ulicy,
• wielokrotnie próbuje dotrzeć do miejsca ze swojej przeszłości.

Nie istnieje jedna granica odpowiednia dla wszystkich. Trzeba oceniać rzeczywiste możliwości konkretnego seniora i zmieniać zakres pomocy wraz z postępem problemów.

A jeśli rodzina nie może pilnować seniora przez cały dzień?

To moment, w którym warto uczciwie spojrzeć na organizację opieki.

Jeżeli bliski nie może już bezpiecznie pozostawać sam, a rodzina pracuje lub mieszka daleko, może być potrzebna pomoc opiekunki albo zwiększenie liczby godzin opieki.

Przeczytaj:

Czy osobę z demencją można zostawić samą w domu?

oraz:

Kiedy osoba z demencją potrzebuje całodobowej opieki?

Checklista bezpieczeństwa

Jeżeli senior z demencją zaczyna się gubić:

• miej aktualne zdjęcie seniora w telefonie,
• zapisz numery kontaktowe do najbliższych osób,
• przygotuj seniorowi prostą kartę lub opaskę z kontaktem do rodziny,
• sprawdź, dokąd najczęściej próbuje wychodzić,
• obserwuj, o jakich porach pojawia się potrzeba wyjścia,
• rozważ spacery z osobą towarzyszącą,
• zastanów się nad prostym lokalizatorem, jeśli senior będzie go używał,
• ponownie oceń, czy senior może pozostawać sam,
• ustal z rodziną, co zrobicie, jeśli senior nie wróci.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba czekać 24 godziny, aby zgłosić zaginięcie seniora?

Nie. Policja podkreśla, że nie ma obowiązku czekania 24 godzin. Jeżeli nieobecność seniora budzi niepokój, szczególnie ze względu na wiek lub chorobę, należy zgłosić zaginięcie.

Czy osoba z demencją może nadal chodzić na spacery?

Tak, jeśli jest to dla niej bezpieczne. Gdy pojawiają się problemy z orientacją, może być potrzebna obecność drugiej osoby.

Czy jedno zgubienie się oznacza, że senior nie może już wychodzić sam?

Nie da się ustalić takiej zasady dla każdego. Jest to jednak ważny sygnał, że trzeba ponownie ocenić orientację seniora i bezpieczeństwo samodzielnych wyjść.

Co przygotować na wypadek zaginięcia?

Przede wszystkim aktualne zdjęcie, opis wyglądu seniora, informacje o chorobach oraz listę miejsc, do których może próbować dotrzeć.

Nie czekaj na kolejne zaginięcie

Jeżeli senior raz pomylił drogę, warto potraktować to jako sygnał do działania.

Nie chodzi o odebranie mu całej samodzielności.

Chodzi o znalezienie takiego rozwiązania, które pozwoli mu pozostać aktywnym możliwie długo, ale nie pozostawi go bez pomocy w sytuacji, z którą nie potrafi już sobie poradzić.

Problemy z orientacją mogą również oznaczać, że dotychczasowy zakres opieki wymaga ponownej oceny.

Więcej o organizacji opieki nad osobą z demencją:

Demencja u seniora – pierwsze objawy, diagnoza i opieka. Kompletny poradnik dla rodziny