Senior z demencją dzwoni wielokrotnie do rodziny – jak sobie z tym poradzić?
Senior z demencją dzwoni wielokrotnie do rodziny – jak sobie z tym poradzić? — część 1/2
Telefon dzwoni po raz piąty w ciągu godziny. Mama znowu pyta, kiedy przyjedziesz, chociaż rozmawialiście o tym kilka minut wcześniej. Tata dzwoni wieczorem, bo nie pamięta, czy wziął leki, a chwilę później telefonuje ponownie z dokładnie tym samym pytaniem.
Dla rodziny takie telefony mogą być bardzo wyczerpujące. Warto jednak pamiętać, że senior z demencją może naprawdę nie pamiętać poprzedniej rozmowy.
Dlaczego osoba z demencją ciągle dzwoni?
Najczęstszym powodem są problemy z pamięcią krótkotrwałą.
Senior może zadzwonić, uzyskać odpowiedź, odłożyć telefon i po kilku minutach nie pamiętać, że rozmowa w ogóle się odbyła.
Ale powtarzające się telefony mogą mieć również inne przyczyny.
Senior może:
- czuć się samotny,
- być przestraszony,
- nie wiedzieć, która jest godzina,
- nie pamiętać, kiedy ktoś go odwiedzi,
- martwić się, że rodzina o nim zapomniała,
- potrzebować pomocy przy codziennej czynności,
- nie pamiętać, czy przyjął leki,
- dzwonić z przyzwyczajenia, gdy czuje niepokój.
Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na liczbie telefonów, warto zastanowić się: co senior próbuje poprzez te telefony uzyskać?
„Mamo, przecież dzwoniłaś pięć minut temu”
To naturalna reakcja.
Po dziesiątym telefonie trudno po raz kolejny odpowiadać spokojnie na to samo pytanie.
Jednak senior może zupełnie nie pamiętać poprzedniej rozmowy. Informacja:
„Przecież już ci to mówiłam”
nie sprawi, że nagle ją sobie przypomni.
Często lepiej po prostu ponownie krótko odpowiedzieć:
„Przyjadę jutro po obiedzie.”
„Tak, wszystko jest w porządku.”
„Zadzwonię do Ciebie wieczorem.”
Im prostsza odpowiedź, tym mniejsze ryzyko dodatkowego zamieszania.
Jeżeli senior nie tylko dzwoni, ale również wielokrotnie zadaje te same pytania, przeczytaj:
Senior ciągle powtarza te same pytania – czy to normalne starzenie, czy objaw demencji?
Sprawdź, czy telefony pojawiają się o określonej porze
Przez kilka dni warto zwrócić uwagę:
Kiedy senior najczęściej dzwoni?
O co pyta?
Czy dzieje się to głównie wieczorem?
Czy dzwoni po wyjściu opiekunki?
Czy liczba telefonów rośnie, gdy przez kilka dni nikt go nie odwiedza?
Może się okazać, że telefony nie pojawiają się przypadkowo.
Jeżeli mama zaczyna dzwonić codziennie około godziny 18, można spróbować samemu zadzwonić do niej wcześniej. Czasami przewidywalny kontakt z rodziną zmniejsza niepokój.
Zostaw prostą informację w widocznym miejscu
Jeżeli senior ciągle dzwoni z jednym pytaniem:
„Kiedy przyjedziesz?”
można przygotować dużą, czytelną kartkę:
ANIA PRZYJEDZIE W ŚRODĘ O 15:00
Jeżeli pyta o obiad:
OBIAD JEST W LODÓWCE
Jeżeli czeka na opiekunkę:
PANI EWA PRZYJDZIE O 10:00
Takie rozwiązanie nie zadziała u każdej osoby z demencją, ale jeśli senior nadal potrafi czytać i korzystać z prostych przypomnień, warto spróbować.
Nie należy jednak umieszczać kilkunastu kartek z różnymi instrukcjami. Im prostsza informacja, tym lepiej.
Ustal przewidywalny rytm kontaktu
Dla niektórych seniorów pomocna jest świadomość, że rodzina kontaktuje się o podobnych porach.
Na przykład:
telefon rano → wizyta opiekunki → telefon córki po południu → wieczorna rozmowa.
Powtarzalny rytm może dawać poczucie bezpieczeństwa, nawet jeśli senior nie zawsze pamięta dokładną godzinę kolejnego kontaktu.
Warto również zadbać o zwykły kontakt społeczny. Częste telefony mogą czasem wynikać nie tylko z problemów z pamięcią, ale również z samotności.
Samotność osób starszych – jak ją zauważyć i jak reagować?
Szczególnie uważaj na telefony dotyczące leków
Jeżeli senior wielokrotnie dzwoni i pyta:
„Czy ja już wziąłem tabletki?”
nie jest to tylko uciążliwy problem z pamięcią.
Może istnieć ryzyko, że senior przyjmie tę samą dawkę ponownie albo pominie lek.
To sygnał, że sposób organizacji leków trzeba ponownie ocenić i – zależnie od sytuacji – omówić z lekarzem, farmaceutą lub osobą sprawującą opiekę.
Przeczytaj również:
Senior nie chce brać leków – co to oznacza i kiedy reagować?
Nie wyłączaj telefonu bez zastanowienia
Po kilkudziesięciu telefonach dziennie rodzina może mieć ochotę po prostu zabrać seniorowi telefon.
Trzeba jednak pamiętać, że może on być również ważnym sposobem wezwania pomocy.
Zanim ograniczysz seniorowi możliwość telefonowania, warto zastanowić się, czy potrafi bezpiecznie pozostawać sam i co zrobi w sytuacji awaryjnej.
Jeżeli powtarzające się telefony są tylko jednym z wielu sygnałów utraty samodzielności, warto przeczytać:
Czy osobę z demencją można zostawić samą w domu?
Co zrobić, gdy telefonów jest kilkanaście lub kilkadziesiąt dziennie?
W pewnym momencie problem może zacząć wpływać na funkcjonowanie całej rodziny.
Córka nie może pracować, bo mama dzwoni co kilka minut. Syn boi się wyciszyć telefon, bo nie wie, czy kolejny telefon nie będzie dotyczył czegoś naprawdę ważnego.
W takiej sytuacji warto zastanowić się, czy częste telefony nie są sygnałem, że senior potrzebuje już większego wsparcia w ciągu dnia.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że wraz z rozwojem demencji osoby chore stają się coraz bardziej zależne od pomocy innych w codziennym funkcjonowaniu.
Spróbuj znaleźć powód telefonów
Przez kilka dni można zapisywać:
- o której senior dzwoni,
- o co pyta,
- czy wcześniej ktoś go odwiedzał,
- czy telefonuje głównie wtedy, gdy jest sam,
- co powoduje, że na jakiś czas przestaje dzwonić.
Jeżeli większość telefonów brzmi:
„Kiedy przyjedziesz?”
problemem może być niepokój lub potrzeba kontaktu.
Jeżeli natomiast senior ciągle pyta o leki, posiłki albo nie wie, co powinien zrobić, może potrzebować większej pomocy w organizacji codziennych czynności.
Proste przypomnienia mogą pomóc
Jeżeli senior nadal potrafi korzystać z kalendarza czy kartek, można przygotować bardzo prosty plan dnia.
Na przykład:
9:00 – śniadanie
10:00 – przychodzi pani Ewa
13:00 – obiad
17:00 – zadzwoni Ania
Nie należy jednak tworzyć skomplikowanej instrukcji z kilkunastoma punktami.
Przy demencji prostota i powtarzalność są zwykle bardziej pomocne niż duża liczba informacji. NFZ zaleca także podtrzymywanie codziennych aktywności osoby z demencją i dostosowywanie ich do jej aktualnych możliwości.
Pacjent.gov.pl – Opieka nad chorym z demencją
Nie musisz odbierać każdego telefonu natychmiast
Opiekun również ma prawo pracować, odpocząć czy przespać noc.
Jeżeli wiesz, że senior jest bezpieczny i ma zapewnioną opiekę, nie musisz prowadzić długiej rozmowy za każdym razem.
Możesz odpowiedzieć krótko:
„Wszystko jest dobrze. Zadzwonię do Ciebie po pracy.”
Warto też podzielić kontakt między kilka osób, jeżeli jest taka możliwość. NFZ zwraca uwagę, że długotrwałe przemęczenie opiekuna może negatywnie wpływać na jego zdrowie i zachęca do korzystania z pomocy innych osób.
Kiedy częste telefony powinny szczególnie zaniepokoić?
Zwróć uwagę, jeśli senior:
- nie pamięta rozmowy sprzed kilku minut,
- nie wie, jaka jest pora dnia,
- nie potrafi samodzielnie przygotować posiłku,
- nie wie, czy przyjął leki,
- dzwoni, ponieważ boi się pozostawać sam,
- wychodzi z domu i się gubi,
- nie potrafi właściwie zareagować w sytuacji awaryjnej.
Jeżeli kilka takich problemów występuje jednocześnie, pytanie nie powinno już brzmieć wyłącznie:
„Jak ograniczyć telefony?”
Warto również zapytać:
„Czy senior nadal może bezpiecznie mieszkać sam?”
Przeczytaj:
Czy osobę z demencją można zostawić samą w domu?
Nagła zmiana zachowania wymaga uwagi
Jeżeli senior wcześniej dzwonił raz dziennie, a nagle zaczyna telefonować kilkanaście razy, jest bardzo zdezorientowany, przestraszony albo zachowuje się zupełnie inaczej niż zwykle, warto skontaktować się z lekarzem.
Nagłego pogorszenia nie należy automatycznie przypisywać demencji.
Więcej:
Demencja a majaczenie – dlaczego nagłe pogorszenie zachowania seniora wymaga reakcji
Krótka checklista dla rodziny
Jeżeli senior wielokrotnie dzwoni:
- sprawdź, o co najczęściej pyta,
- obserwuj, o jakich porach pojawia się najwięcej telefonów,
- odpowiadaj krótko i spokojnie,
- nie przypominaj za każdym razem: „przecież już dzwoniłeś”,
- przygotuj proste przypomnienia, jeśli senior potrafi z nich korzystać,
- ustal możliwie przewidywalne pory kontaktu,
- zwróć szczególną uwagę na pytania dotyczące leków,
- podziel kontakt z seniorem między kilka osób, jeśli to możliwe,
- oceń, czy częste telefony nie świadczą o potrzebie większej opieki.
Najczęstsze pytania
Dlaczego osoba z demencją dzwoni kilka razy z tym samym pytaniem?
Może nie pamiętać poprzedniej rozmowy. Problemy z pamięcią niedawnych wydarzeń należą do charakterystycznych objawów demencji.
Czy przypominać seniorowi, że już dzwonił?
Można, ale ciągłe udowadnianie mu, że zapomniał poprzedniej rozmowy, często prowadzi jedynie do frustracji. Zwykle lepiej ponownie krótko odpowiedzieć.
Czy można zabrać osobie z demencją telefon?
Nie warto robić tego automatycznie. Telefon może być dla seniora ważnym sposobem kontaktu i wezwania pomocy. Najpierw trzeba ocenić, dlaczego tak często dzwoni i czy może bezpiecznie pozostawać sam.
Kiedy potrzebna jest większa opieka?
Jeżeli częste telefony są jednym z wielu problemów – obok trudności z lekami, posiłkami, higieną, orientacją czy bezpieczeństwem – warto ponownie ocenić zakres potrzebnej pomocy. W późniejszych etapach demencji osoba może wymagać coraz większego wsparcia innych.
Telefon może być objawem większego problemu
Kilkanaście telefonów dziennie łatwo potraktować jako zachowanie, które trzeba po prostu ograniczyć.
Czasem jednak senior poprzez telefon szuka bezpieczeństwa, którego nie potrafi już zapewnić sobie sam.
Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na liczbie połączeń, warto obserwować, co dzieje się pomiędzy nimi.
Jeżeli okazuje się, że senior coraz częściej nie radzi sobie sam, kolejnym krokiem może być zwiększenie pomocy w domu lub rozważenie większego zakresu opieki.
