Senior z demencją chowa przedmioty i później ich szuka – jak reagować?

Mama wkłada portfel w nietypowe miejsce, a godzinę później jest przekonana, że ktoś go zabrał. Tata chowa dokumenty „żeby były bezpieczne”, po czym nie pamięta, gdzie je położył. Rodzina zaczyna szukać razem z seniorem, a spokojna sytuacja szybko może zamienić się w kłótnię.

Takie zachowania mogą pojawiać się przy demencji. Senior nie musi pamiętać, że sam schował przedmiot, dlatego jego przekonanie, że ktoś go zabrał, może być dla niego całkowicie realne.

Dlaczego osoba z demencją chowa rzeczy?

Przyczyn może być kilka.

Senior może schować pieniądze, klucze czy dokumenty, ponieważ chce zabezpieczyć ważne dla siebie przedmioty. Później jednak zapomina zarówno o samym schowaniu rzeczy, jak i miejscu, które wybrał.

Czasami przedmioty trafiają również w nietypowe miejsca dlatego, że senior ma coraz większą trudność z oceną, gdzie dana rzecz powinna się znajdować.

Dlatego można znaleźć:

• portfel w szafie z ubraniami,
• klucze w kuchennej szufladzie,
• dokumenty między ręcznikami,
• okulary w lodówce,
• pieniądze w pościeli,
• telefon w torbie, której senior od dawna nie używa.

Pojedyncza taka sytuacja może zdarzyć się każdemu. Większą uwagę warto zwrócić na powtarzający się schemat połączony z innymi problemami z pamięcią lub codziennym funkcjonowaniem.

„Ktoś ukradł moje pieniądze!”

To może być najtrudniejszy moment dla rodziny.

Senior nie znajduje portfela i mówi:

„To ty go zabrałaś!”

Naturalna reakcja brzmi:

„Mamo, przecież nigdy niczego ci nie ukradłam!”

Problem w tym, że długa dyskusja nie sprawi, że senior nagle przypomni sobie miejsce schowania portfela.

Lepiej spróbować odpowiedzieć:

„Widzę, że martwisz się o portfel. Poszukajmy go razem.”

Można najpierw zająć się problemem, a dopiero później – jeśli jest taka możliwość – spokojnie wyjaśnić sytuację.

Jeżeli oskarżenia o kradzież pojawiają się regularnie, mamy o tym osobny poradnik:

Senior oskarża rodzinę o kradzież – czy to może być demencja i jak reagować?

Nie zawstydzaj seniora, gdy rzecz się znajdzie

Po półgodzinnych poszukiwaniach portfel znajduje się pod materacem.

Łatwo wtedy powiedzieć:

„No widzisz! Sama go tam schowałaś, a oskarżałaś mnie o kradzież.”

Dla opiekuna może to być sposób na rozładowanie frustracji. Senior może jednak nie pamiętać momentu schowania portfela nawet wtedy, gdy przedmiot właśnie się znalazł.

Nie trzeba więc udowadniać mu winy.

Wystarczy:

„Jest portfel. Dobrze, że się znalazł.”

I zakończyć temat.

Więcej o podobnych sytuacjach:

Jak rozmawiać z osobą z demencją? 10 zasad, które ułatwiają codzienną opiekę

Sprawdź miejsca, które senior wybiera najczęściej

Osoba z demencją często nie chowa rzeczy całkowicie przypadkowo.

Może mieć kilka ulubionych miejsc, do których regularnie wkłada ważne przedmioty.

Jeżeli problem się powtarza, zwróć uwagę na:

• kieszenie ubrań i płaszczy,
• szuflady,
• torby i torebki,
• pościel i przestrzeń pod materacem,
• pudełka i pojemniki,
• szafy,
• miejsca, w których senior wcześniej przechowywał wartościowe rzeczy.

Z czasem rodzina może stworzyć własną krótką listę „miejsc pierwszego sprawdzenia”. To pozwala uniknąć przeszukiwania całego mieszkania za każdym razem.

Ważne rzeczy powinny mieć jedno stałe miejsce

Klucze, okulary czy telefon warto odkładać zawsze w to samo, dobrze widoczne miejsce.

Może to być konkretny koszyk, półka albo niewielkie pudełko.

Można również zastosować prostą etykietę:

KLUCZE

OKULARY

TELEFON

Im bardziej przewidywalne jest otoczenie, tym łatwiej seniorowi odnaleźć potrzebne rzeczy.

Jeżeli organizujesz mieszkanie pod zmieniające się potrzeby bliskiej osoby, zobacz również:

Jak przygotować mieszkanie dla osoby z demencją?

Dokumenty, większe kwoty i leki wymagają szczególnej uwagi

Zgubione okulary są uciążliwe. Zgubiony dowód osobisty, karta bankowa albo leki mogą już stworzyć poważniejszy problem.

Jeżeli senior regularnie chowa ważne rzeczy i nie pamięta, gdzie je zostawił, rodzina powinna zastanowić się nad bezpieczniejszą organizacją dokumentów, pieniędzy i leków, jednocześnie nie odbierając seniorowi bez potrzeby całej samodzielności.

Szczególnie ważne jest bezpieczne przechowywanie leków, jeżeli pojawiają się również problemy z pamiętaniem o ich dawkowaniu.

Senior nie chce brać leków – co to oznacza i kiedy reagować?

Co zrobić, gdy senior ciągle czegoś szuka?

Jeżeli problem powtarza się codziennie, ciągłe wspólne przeszukiwanie całego mieszkania może być bardzo męczące.

Warto przede wszystkim ograniczyć liczbę rzeczy, które senior może łatwo zgubić. Przedmioty używane każdego dnia powinny mieć jedno stałe i łatwo dostępne miejsce.

Można również przygotować zapas rzeczy, które często giną – np. drugą parę okularów czy dodatkowe klucze przechowywane przez rodzinę.

Nie chodzi o zabieranie seniorowi wszystkiego. Chodzi o takie zorganizowanie otoczenia, żeby zgubiony przedmiot nie powodował za każdym razem kryzysu.

Uważaj na kosz na śmieci i nietypowe schowki

Jeżeli senior często chowa rzeczy, warto zachować ostrożność przy wyrzucaniu śmieci.

Dokument, pieniądze czy drobny przedmiot może przypadkowo znaleźć się w opakowaniu, torbie albo pudełku, które ktoś później wyrzuci.

Warto też obserwować, jakie miejsca senior wybiera najczęściej. Po pewnym czasie rodzina zwykle poznaje jego ulubione „schowki”.

Nie zabieraj seniorowi całej kontroli bez potrzeby

Gdy rodzina po raz kolejny szuka portfela, może pojawić się pokusa:

„Od dzisiaj wszystko będę trzymać ja.”

Czasem rzeczywiście trzeba zabezpieczyć dokumenty, większe kwoty pieniędzy czy leki. Nie oznacza to jednak, że senior powinien automatycznie stracić dostęp do wszystkich swoich rzeczy.

Jeżeli nadal potrafi samodzielnie zrobić drobne zakupy, można pozostawić mu niewielką ilość gotówki, a większe kwoty zabezpieczyć.

Zakres pomocy warto zwiększać stopniowo, wraz ze zmianą możliwości seniora.

Kiedy takie zachowanie powinno zaniepokoić?

Samo zgubienie kluczy czy portfela nie oznacza demencji.

Większą uwagę warto zwrócić na sytuację, gdy senior regularnie odkłada przedmioty w nietypowe miejsca, nie potrafi odtworzyć swoich wcześniejszych działań, a jednocześnie pojawiają się inne problemy.

Na przykład:

• wielokrotnie zadaje te same pytania,
• zapomina niedawne rozmowy,
• ma problemy z pieniędzmi,
• gubi się w znanej okolicy,
• zaczyna mieć trudności z lekami,
• nie radzi sobie z czynnościami, które wcześniej wykonywał samodzielnie.

Pacjent.gov.pl wymienia odkładanie przedmiotów w nietypowe miejsca wśród możliwych pierwszych objawów demencji. Jeżeli takich zmian jest więcej, warto skonsultować seniora z lekarzem POZ.

Pacjent.gov.pl – To może być demencja

Więcej o pierwszych sygnałach przeczytasz tutaj:

Demencja u seniora – pierwsze objawy, których rodzina często nie zauważa

Co jeśli senior oskarża konkretną osobę?

To szczególnie trudne, gdy podejrzenia zaczynają dotyczyć córki, syna, opiekunki albo innej osoby regularnie pomagającej seniorowi.

Nie warto od razu wdawać się w wielogodzinne przekonywanie:

„Nikt cię nie okrada!”

Najpierw spróbuj znaleźć zgubiony przedmiot i zmniejszyć niepokój seniora.

Jeżeli oskarżenia regularnie się powtarzają, przeczytaj:

Senior oskarża rodzinę o kradzież – czy to może być demencja i jak reagować?

Krótka checklista dla rodziny

Jeżeli senior regularnie chowa i gubi przedmioty:

• ustal stałe miejsce na klucze, okulary i telefon,
• poznaj najczęściej wybierane przez seniora schowki,
• zabezpiecz ważne dokumenty i większe kwoty pieniędzy,
• kontroluj sposób przechowywania leków,
• przed wyrzuceniem śmieci sprawdź podejrzane torby i pudełka,
• nie zawstydzaj seniora, gdy zguba się znajdzie,
• przy oskarżeniach najpierw spróbuj zmniejszyć jego niepokój,
• obserwuj, czy pojawiają się również inne problemy z pamięcią.

Najczęstsze pytania

Dlaczego osoba z demencją chowa pieniądze?

Może próbować zabezpieczyć je w miejscu, które w danej chwili wydaje jej się odpowiednie. Problem pojawia się później, gdy nie pamięta, gdzie je schowała.

Czy mówić seniorowi, że sam schował zgubioną rzecz?

Jeżeli senior tego nie pamięta, wielokrotne udowadnianie mu, że sam schował przedmiot, zwykle niewiele daje. Często lepiej zakończyć sytuację prostym: „Dobrze, że się znalazło.”

Czy należy zabrać seniorowi pieniądze i dokumenty?

Nie ma jednej zasady dla wszystkich. Jeżeli jednak ważne dokumenty lub większe kwoty regularnie giną, warto zabezpieczyć je w stałym miejscu i dostosować zakres pomocy do możliwości seniora.

Czy chowanie przedmiotów oznacza demencję?

Nie. Pojedyncze zgubienie czy odłożenie rzeczy w niewłaściwe miejsce może zdarzyć się każdemu. Niepokój powinny wzbudzić powtarzające się problemy, szczególnie jeśli towarzyszą im inne zmiany pamięci i codziennego funkcjonowania.

Najważniejsze: nie zamieniaj poszukiwania w konflikt

Dla rodziny sytuacja może wydawać się oczywista:

„Mama znowu gdzieś schowała portfel.”

Dla mamy może wyglądać zupełnie inaczej:

„Miałam portfel i nagle go nie ma. Ktoś musiał go zabrać.”

Ta różnica pomaga zrozumieć, dlaczego tłumaczenie i udowadnianie racji często nie działa.

Najpierw postaraj się zmniejszyć niepokój seniora i rozwiązać praktyczny problem. Dopiero później zastanów się, jak zorganizować otoczenie, żeby podobna sytuacja zdarzała się rzadziej.

Więcej informacji o demencji, jej objawach i organizacji opieki:

Demencja u seniora – pierwsze objawy, diagnoza i opieka. Kompletny poradnik dla rodziny